عباس اقبال آشتيانى

148

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

تفرى در سال 635 تمام قسمت بين جبال اورال و شبه جزيرهء قرم « 1 » را كه مسكن دو قوم باشقرد و بلغار بود مسخر كردند و در جلگهء اطراف شط ولگا امراى اسلاو و روسيه را يكىيكى منهزم ساخته بلاد ولاديمير « 2 » و مسكو را آتش زدند سپس به طرف مملكت اوكراينا سرازير شدند و آن سرزمين را هم زير و رو كرده در سال 638 بر كيف « 3 » پايتخت آن دست يافتند و به اين ترتيب تمام روسيه را تحت استيلاى خود آوردند و روسيه از اين تاريخ تا دو قرن و نيم ديگر ( 636 - 886 ) در تحت تسلط مغول و محكوم حكم و ادارهء ايشان بود . بعد از فتح روسيه اردوى مغول دو دسته شدند يك دسته راه لهستان را پيش گرفتند و يك عده طريق مجارستان را . قسمت اول قشون متحدين آلمانى و لهستانى را در سال 639 مغلوب نموده شهر برسلو « 4 » را مسخر كردند و تا حدود برلين حاليه و مملكت ساكس پيش تاختند ، دستهء دوم هم مقارن همين ايام مجارها را شكست داده شهر پست « 5 » پايتخت ايشان را گرفتند و تا نزديك وينه از طرفى و تا سواحل بحر آدرياتيك از طرفى ديگر جلو رفتند ولى از آن جهت كه مردم مجارستان يعنى مجارها ( هنگريها ) با مغول از يك نژاد بودند پس از يك سال مملكت ايشان را رها كرده به همان تبعيت رسمى قناعت نمودند و چون خبر فوت اوگتاى نيز در اين موقع به اروپا رسيد و سبتاى و باتو براى قوريلتاى انتخاب خان جديد به آسيا احضار شدند مغول از اروپا مراجعت كردند و نقشهء تسخير آلمان و اروپاى غربى به انجام نرسيد و اين نواحى از آسيب حملهء مغول محفوظ ماند . مرگ اوگتاىقاآن در 639 - اوگتاىقاآن در مدت هفت سالى كه اردوى عظيم او بفتح اروپاى شرقى اشتغال داشتند تمام ايام خود را بعيش و كامرانى و شراب‌خوارگى گذراند و چون طبيعة سليم النفس و آرام بود به آبادى بلاد و اشاعهء عدل و احسان و جوانمردى پرداخت و بسيارى از خرابيهاى ايام پدر را مرمت كرد مخصوصا چون زمام كارهاى كشورى او در دست وزير با تدبيرى مثل يلوچوت‌ساى و ادارهء قسمت عمدهء ممالك او با محمود يلواج و پسرش امير مسعود بيك بود كارها به زودى رونق تمام گرفت و مردم قرين آسايش و راحت شدند . يلوچوت‌ساى سعى داشت كه در دورهء وزارت خود لااقل مملكت اصلى خويش

--> ( 1 ) - Crimee ( 2 ) - Vladimir ( 3 ) - Kief ( 4 ) - Breslan ( 5 ) - Pest